رادیوتراپی سرطان معده یکی از روشهای درمانی است که با استفاده از پرتوهای پرانرژی برای تخریب سلول های سرطانی یا جلوگیری از رشد آن ها انجام می شود. این درمان بسته به مرحله بیماری می تواند همراه با شیمی درمانی، پس از جراحی یا برای کنترل علائم سرطان پیشرفته مورد استفاده قرار گیرد. اما آیا همه بیماران مبتلا به سرطان معده به پرتودرمانی نیاز دارند؟ پاسخ به این سؤال به مرحله سرطان، امکان جراحی، وضعیت عمومی بیمار و هدف درمان بستگی دارد. در ادامه، زمان انجام رادیوتراپی، بیماران مناسب، مراحل درمان، تعداد و مدت جلسات، مراقبت ها، هزینه و معیارهای انتخاب پزشک بررسی می شود پس با ما همراه باشید.
پرتودرمانی سرطان معده چیست؟
رادیوتراپی سرطان معده یا پرتودرمانی سرطان معده روشی است که در آن از پرتوهای پرانرژی برای از بین بردن سلول های سرطانی یا محدود کردن تکثیر آنها استفاده می شود. در سرطان معده معمولاً پرتودرمانی خارجی کاربرد دارد؛ به این معنا که دستگاهی خارج از بدن، پرتو را با برنامه ریزی دقیق به ناحیه تومور هدایت می کند.
رادیوتراپی ممکن است همراه با شیمی درمانی انجام شود؛ این روش کمورادیوتراپی نام دارد و در برخی شرایط می تواند اثربخشی پرتودرمانی را افزایش دهد. پرتودرمانی ممکن است بخشی از درمان سرطان موضعی معده باشد یا در مراحل پیشرفته برای کاهش علائمی مانند خونریزی، درد یا مشکلات ناشی از توده استفاده شود. انتخاب این درمان باید بر اساس مرحله بیماری و نظر تیم چند تخصصی سرطان انجام شود.
پرتو درمانی برای سرطان معده چه زمانی انجام می شود؟
زمان استفاده از رادیوتراپی برای تمام بیماران یکسان نیست و برنامه درمان بر اساس قابلیت جراحی تومور، مرحله سرطان، پاسخ به درمان های دیگر و شرایط جسمی بیمار تعیین می شود. در برخی بیماران پرتودرمانی در کنار درمان های اصلی برای کنترل موضعی بیماری انجام می شود و در برخی دیگر هدف آن کاهش علائم و افزایش کیفیت زندگی است. مهمترین زمان های استفاده از رادیوتراپی عبارتند از:
- برای کنترل خونریزی ناشی از تومور معده
- برای کاهش درد در مراحل پیشرفته بیماری
- برای کاهش مشکلات ناشی از انسداد یا فشار تومور
- همراه با شیمی درمانی در موارد منتخب سرطان معده
- برای کاهش اندازه یا کنترل موضعی تومور در شرایط مشخص
- به عنوان درمان تسکینی در برخی بیماران مبتلا به سرطان پیشرفته
- بعد از جراحی، در برخی بیماران و بر اساس شرایط پاتولوژی و برنامه درمانی
- در برخی بیماران مبتلا به سرطان موضعی که امکان جراحی مناسب وجود ندارد
چه بیمارانی به رادیوتراپی سرطان معده نیاز دارند؟
نیاز به پرتودرمانی سرطان معده در تهران تنها با تشخیص وجود تومور مشخص نمی شود. متخصص رادیوتراپی و انکولوژی باید مرحله سرطان، وضعیت غدد لنفاوی، نتیجه جراحی، وجود یا نبود متاستاز و سلامت عمومی بیمار را در کنار سایر اطلاعات پزشکی بررسی کند. بنابراین، تصمیم برای شروع درمان معمولاً به صورت فردی و متناسب با هدف درمان اتخاذ می شود.
بیمارانی که ممکن است کاندید رادیوتراپی باشند شامل موارد زیر هستند:
- بیماران دارای خونریزی ناشی از تومور معده
- افرادی که پس از جراحی به درمان تکمیلی نیاز دارند
- بیمارانی که نیاز به درمان تسکینی برای کنترل علائم دارند
- افرادی که هم زمان به شیمی درمانی و پرتودرمانی نیاز دارند
- بیماران مبتلا به درد یا علائم آزاردهنده ناشی از سرطان پیشرفته
- بیمارانی که امکان برداشت کامل تومور در آنها وجود نداشته است
- بیماران دارای سرطان معده موضعی یا ناحیه ای در شرایط منتخب
- بیمارانی که برای جراحی مناسب نیستند و بیماری هنوز موضعی است
بیشتر بخوانید: رادیوتراپی تومور مغزی در تهران
مراحل رادیوتراپی سرطان معده در تهران
رادیوتراپی سرطان معده پیش از تاباندن اولین پرتو با بررسی دقیق پرونده و طراحی برنامه درمان آغاز می شود. هدف این است که بیشترین دوز موثر به ناحیه هدف برسد و تا حد امکان از بافت ها و اندام های سالم اطراف محافظت شود. به همین دلیل، تصویربرداری و شبیه سازی بخش مهمی از برنامه ریزی درمان هستند. مراحل اصلی پرتودرمانی سرطان معده به شرح زیر است:
| مرحله | توضیحات |
| ارزیابی اولیه | متخصص رادیوتراپی و انکولوژی پرونده پزشکی، گزارش پاتولوژی، تصویربرداری ها، مرحله بیماری و درمان های قبلی را بررسی می کند تا ضرورت و هدف پرتودرمانی مشخص شود. |
| شبیه سازی درمان | معمولاً CT اسکن مخصوص برنامه ریزی انجام می شود تا موقعیت دقیق بدن، ناحیه تومور و اندام های مجاور برای طراحی درمان تعیین شوند. |
| تعیین حجم هدف | پزشک ناحیه ای را که باید پرتو دریافت کند مشخص کرده و هم زمان اندام های حساس اطراف مانند کبد، کلیه ها و روده ها در برنامه درمان در نظر گرفته می شوند. |
| طراحی دوز پرتودرمانی | تیم درمان بر اساس هدف رادیوتراپی، دوز کلی و تعداد جلسات را مشخص می کند تا درمان با بیشترین دقت ممکن انجام شود. |
| شروع جلسات درمان | بیمار در وضعیت مشخص شده روی تخت دستگاه قرار می گیرد و پرتو از زوایای از پیش طراحی شده به ناحیه هدف تابانده می شود. |
| بررسی حین درمان | پزشک در طول دوره رادیوتراپی وضعیت بیمار، عوارض احتمالی، وزن، تغذیه و تحمل درمان را بررسی کرده و در صورت نیاز توصیه های لازم را ارائه می دهد. |
| ارزیابی پس از پایان درمان | پس از تکمیل جلسات، پیگیری بالینی و در صورت نیاز آزمایش ها یا تصویربرداری های بعدی برای ارزیابی وضعیت بیمار برنامه ریزی می شود. |
تعداد جلسات رادیوتراپی سرطان معده چقدر است؟
تعداد جلسات رادیوتراپی سرطان معده یک عدد ثابت برای همه بیماران ندارد. برنامه درمانی به هدف پرتودرمانی، مرحله بیماری، دوز مورد نیاز، درمان های هم زمان و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد. به همین دلیل ممکن است درمان از چند جلسه برای اهداف تسکینی تا دوره ای چند هفته ای برای درمان های موضعی یا ترکیبی متفاوت باشد. انجمن سرطان آمریکا نیز اعلام می کند که طول درمان می تواند از چند روز تا چند هفته متغیر باشد.
در بسیاری از برنامه های پرتودرمانی، دوز کلی به چند بخش کوچک تر یا «فراکشن» تقسیم می شود تا بافت سالم فرصت بازیابی بیشتری داشته باشد. تعداد دقیق جلسات تنها پس از شبیه سازی و طراحی برنامه درمان مشخص می شود. بنابراین، مقایسه تعداد جلسات دو بیمار بدون توجه به مرحله بیماری و هدف درمان، معیار دقیقی برای ارزیابی روند درمان نیست.
هر جلسه پرتودرمانی سرطان معده چقدر طول می کشد؟
مدت زمان تابش واقعی در هر جلسه پرتودرمانی معمولا کوتاه است، اما آماده سازی بیمار و قرار گرفتن دقیق بدن در وضعیت مشخص شده ممکن است زمان بیشتری ببرد. انجمن سرطان آمریکا توضیح می دهد که خود پرتودرمانی اغلب تنها چند دقیقه زمان می برد، در حالی که تنظیم موقعیت بیمار معمولاً طولانی تر از تابش پرتو است.
| بخش جلسه | توضیح |
| ورود و آماده سازی | بیمار برای درمان آماده شده و در وضعیت از پیش تعیین شده روی تخت دستگاه قرار می گیرد. |
| تنظیم موقعیت بدن | تیم رادیوتراپی موقعیت بدن را با دقت بررسی می کند تا تابش مطابق برنامه درمان انجام شود. |
| کنترل موقعیت | در برخی جلسات از تصویربرداری برای اطمینان از قرارگیری صحیح بیمار و ناحیه هدف استفاده می شود. |
| تابش پرتو | بخش اصلی تابش معمولاً چند دقیقه طول می کشد و بیمار در طول آن درد ناشی از خود پرتو احساس نمی کند. |
| پایان جلسه | پس از اتمام پرتودهی، بیمار از دستگاه خارج می شود و در بیشتر موارد می تواند مرکز درمانی را ترک کند. |
بیشتر بخوانید: رادیوتراپی سرطان رکتوم
مراقبت های هنگام رادیوتراپی سرطان معده
مراقبت مناسب در طول دوره پرتودرمانی به کنترل عوارض و حفظ شرایط جسمی بیمار کمک می کند. از آنجا که پرتودرمانی ناحیه معده ممکن است در برخی افراد با تهوع، کاهش اشتها، خستگی یا مشکلات تغذیه ای همراه باشد، اطلاع دادن علائم به تیم درمان اهمیت زیادی دارد. مهمترین مراقبت ها هنگام درمان عبارتند از:
- داروهای تجویز شده برای کنترل عوارض را دقیقاً مطابق دستور پزشک مصرف کنید.
- هرگونه درد جدید، خونریزی، ضعف شدید یا علائم غیرمعمول را بدون تاخیر به پزشک اطلاع دهید.
- در صورت کاهش وزن قابل توجه یا ناتوانی در غذا خوردن، موضوع را سریعاً با تیم درمان مطرح کنید.
- زمان کافی برای استراحت در نظر بگیرید زیرا خستگی در طول دوره پرتودرمانی به تدریج بیشتر می شود.
- هرگونه تهوع، استفراغ، اسهال، کاهش اشتها یا مشکل در غذا خوردن را به پزشک و تیم درمان اطلاع دهید.
- برای حفظ وزن و دریافت انرژی کافی، برنامه غذایی توصیه شده توسط پزشک یا متخصص تغذیه را دنبال کنید.
- مکمل ها، داروهای گیاهی یا فرآورده های خاص را بدون هماهنگی با متخصص انکولوژی در طول درمان مصرف کنید.
- تمام جلسات رادیوتراپی را طبق برنامه تعیین شده انجام دهید و بدون هماهنگی با پزشک جلسه ای را حذف یا جابجا نکنید.
- مایعات کافی مصرف کنید، مگر اینکه پزشک به دلیل شرایط پزشکی محدودیت خاصی برای مصرف مایعات تعیین کرده باشد.
هزینه رادیوتراپی سرطان معده
هزینه رادیوتراپی سرطان معده به عوامل متعددی بستگی دارد و نمی توان یک مبلغ یکسان برای تمام بیماران اعلام کرد. روش و تکنیک پرتودرمانی، تعداد جلسات، دوز مورد نیاز، نوع دستگاه، هزینه شبیه سازی و طراحی درمان و خدمات مرکز رادیوتراپی از عوامل اصلی تعیین کننده هزینه هستند.
همچنین اگر بیمار هم زمان به شیمی درمانی، آزمایش های دوره ای، تصویربرداری یا مراقبت های حمایتی نیاز داشته باشد، هزینه کلی مسیر درمان متفاوت خواهد بود. از آنجا که تعداد جلسات و نوع تکنیک تنها پس از ارزیابی بیمار و طراحی درمان مشخص می شود، برای دریافت برآورد واقعی هزینه بهتر است پرونده پزشکی، گزارش پاتولوژی و تصاویر تشخیصی توسط متخصص رادیوتراپی و انکولوژی بررسی شود.
بیشتر بخوانید: رادیوتراپی سرطان پستان در تهران
بهترین دکتر رادیوتراپی سرطان معده در تهران
برای انتخاب بهترین دکتر رادیوتراپی سرطان معده باید بیش از یک عنوان یا سابقه کاری را در نظر گرفت. متخصص مناسب باید در زمینه رادیوتراپی و انکولوژی تجربه داشته باشد، بتواند مرحله و ویژگی های سرطان را در کنار درمان های جراحی و دارویی بررسی کند و برنامه پرتودرمانی را متناسب با شرایط هر بیمار طراحی کند.
دکتر سمیرا خالدی، متخصص رادیوتراپی و انکولوژی، از پزشکانی است که در تهران در حوزه پرتودرمانی و درمان بیماران مبتلا به سرطان فعالیت دارد. نام ایشان در فهرست اعضای تهران انجمن رادیوانکولوژی ایران نیز درج شده است. در انتخاب مرکز درمانی نیز برخورداری از بخش تخصصی رادیوتراپی، امکانات برنامه ریزی درمان، تیم باتجربه و امکان پیگیری منظم بیمار اهمیت دارد.
مرکز رادیوتراپی بیمارستان سلامت فردا در تهران یکی از بهترین مرکز رادیوتراپی تهران است و منابع عمومی نیز وجود بخش رادیوتراپی در این مجموعه را تأیید می کنند. بنابراین، بیمارانی که به دنبال مرکز مناسب یا پزشک متخصص برای رادیوتراپی سرطان معده در تهران هستند، می توانند دکتر سمیرا خالدی و مجموعه سلامت فردا را در میان گزینه های قابل بررسی خود قرار دهند.
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، رادیوتراپی یا پرتودرمانی سرطان معده در برخی بیماران می تواند بخشی از برنامه درمانی برای کنترل موضعی بیماری، تکمیل درمان پس از جراحی یا کاهش علائم سرطان پیشرفته باشد. زمان شروع، تعداد جلسات و نوع پرتودرمانی برای هر بیمار متفاوت است و بر اساس مرحله سرطان، هدف درمان و وضعیت عمومی بدن تعیین می شود. انجام دقیق جلسات، رعایت مراقبت های دوران درمان و پیگیری منظم توسط متخصص رادیوتراپی و انکولوژی نقش مهمی در مدیریت بهتر درمان دارد. انتخاب پزشک و مرکز مجهز نیز باید بر اساس تجربه تیم درمان، امکانات پرتودرمانی و شرایط اختصاصی بیمار انجام شود.
