رادیوتراپی سرطان دهانه رحم یکی از روشهای اصلی درمان سرطان سرویکس است که با استفاده از پرتوهای پرانرژی، سلول های سرطانی را هدف قرار داده و رشد و تکثیر آن ها را متوقف می کند. انتخاب پرتودرمانی به مرحله بیماری، اندازه و محل تومور، درگیری بافت های اطراف و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد. در برخی بیماران، پرتودرمانی به تنهایی انجام می شود و در برخی دیگر، همراه با شیمی درمانی یا براکی تراپی در برنامه درمان قرار می گیرد. اما رادیوتراپی سرطان دهانه رحم چگونه انجام می شود و بیمار معمولاً به چند جلسه درمان نیاز دارد؟ در ادامه، زمان نیاز به رادیوتراپی، انواع، مراحل انجام، تعداد جلسات، آمادگی قبل از درمان، هزینه و معیارهای انتخاب متخصص مناسب بررسی می شود پس با ما همراه باشید.
رادیوتراپی سرطان دهانه رحم چیست؟
رادیوتراپی سرطان دهانه رحم روشی برای از بین بردن یا کنترل سلول های سرطانی با استفاده از پرتوهای یونیزان است. در این روش، پرتوها به DNA سلول های سرطانی آسیب می رسانند و توانایی تقسیم و رشد آن ها را کاهش می دهند. پرتودرمانی به شکل خارجی، از طریق دستگاه خارج از بدن، یا به صورت داخلی و با روش براکی تراپی انجام می شود.
در بسیاری از موارد سرطان موضعی پیشرفته دهانه رحم، رادیوتراپی همراه با شیمی درمانی و براکی تراپی بخش مهمی از درمان را تشکیل می دهد. انتخاب روش و دوز مناسب بر اساس مرحله سرطان، اندازه تومور و وضعیت غدد لنفاوی انجام می شود. برنامه ریزی دقیق توسط متخصص اهمیت زیادی در اثربخشی درمان و کاهش آسیب به اندام های سالم اطراف دارد.
چه زمانی رادیوتراپی سرطان دهانه رحم انجام می شود؟
زمان استفاده از رادیوتراپی سرطان دهانه رحم به مرحله بیماری و هدف درمان بستگی دارد. پرتودرمانی ممکن است به عنوان درمان اصلی، پس از جراحی برای کاهش احتمال بازگشت بیماری یا در موارد پیشرفته برای کنترل علائم مورد استفاده قرار گیرد. در بسیاری از بیماران مبتلا به بیماری موضعی پیشرفته، پرتودرمانی خارجی همراه با شیمی درمانی و سپس براکی تراپی توصیه می شود. مهمترین موارد استفاده از رادیوتراپی عبارتند از:
- درگیری غدد لنفاوی
- تومورهای بزرگ دهانه رحم
- سرطان موضعی پیشرفته دهانه رحم
- وجود عوامل پرخطر پس از جراحی
- نیاز به درمان ترکیبی با شیمی درمانی
- درگیری بافت های اطراف دهانه رحم
- عود موضعی سرطان در برخی بیماران
- کنترل درد یا خونریزی در مراحل پیشرفته
- باقی ماندن سلول های سرطانی در حاشیه جراحی
- بیمارانی که امکان انجام جراحی برای آنها وجود ندارد
انواع رادیوتراپی سرطان دهانه رحم
روشهای مختلفی برای پرتودرمانی سرطان دهانه رحم وجود دارد و انتخاب میان آن ها بر اساس مرحله بیماری و محل تومور انجام می شود. در بسیاری از برنامه های درمانی، ترکیبی از پرتودرمانی خارجی و براکی تراپی استفاده می شود تا هم ناحیه لگن و غدد لنفاوی در معرض خطر درمان شوند و هم دوز بیشتری به خود تومور برسد. پزشک با بررسی تصویربرداری ها و شرایط بیمار، نوع درمان را مشخص می کند. انواع پرتودرمانی در سرطان سرویکس به شرح زیر است:
پرتودرمانی خارجی
در پرتودرمانی خارجی یا EBRT، پرتوهای درمانی توسط دستگاهی خارج از بدن به ناحیه تومور و بافت های در معرض خطر تابانده می شوند. پیش از شروع درمان، برنامه ریزی دقیق با استفاده از تصویربرداری انجام می شود تا محدوده مورد نظر مشخص شود. این درمان معمولاً در چندین جلسه طی چند هفته انجام می شود. در بسیاری از بیماران، پرتودرمانی خارجی همراه با شیمی درمانی همزمان و سپس براکی تراپی انجام می شود.
براکی تراپی سرطان دهانه رحم
براکی تراپی سرطان دهانه رحم نوعی پرتودرمانی داخلی است که در آن منبع پرتو برای مدت مشخص در داخل یا نزدیک دهانه رحم و تومور قرار می گیرد. نزدیکی منبع تابش به تومور امکان رساندن دوز بالای پرتو به سلول های سرطانی و کاهش نسبی تابش به بافت های سالم اطراف را فراهم می کند. براکی تراپی یکی از بخش های مهم درمان قطعی بسیاری از موارد سرطان دهانه رحم است. تعداد جلسات و روش انجام آن بر اساس شرایط بیمار و برنامه متخصص تعیین می شود.
رادیوتراپی با تکنیک IMRT
IMRT یا پرتودرمانی با شدت تعدیل شده یکی از تکنیک های پیشرفته پرتودرمانی خارجی است. در این روش شدت پرتو در زوایای مختلف تنظیم می شود تا دوز درمانی با دقت بیشتری به ناحیه هدف برسد. این تکنیک می تواند میزان تابش ناخواسته به بعضی ساختارهای سالم مانند روده و مثانه را کاهش دهد. انتخاب IMRT به امکانات مرکز درمانی و شرایط بالینی بیمار بستگی دارد.
شیمی پرتودرمانی همزمان
در بسیاری از بیماران مبتلا به سرطان موضعی پیشرفته دهانه رحم، پرتودرمانی همزمان با داروهای شیمی درمانی انجام می شود. هدف از شیمی درمانی در این شرایط، افزایش حساسیت سلول های سرطانی به پرتو و تقویت اثر درمان است. داروی مورد استفاده و تعداد دفعات تجویز آن توسط متخصص انکولوژی تعیین می شود. شیمی پرتودرمانی ممکن است عوارض بیشتری نسبت به پرتودرمانی تنها ایجاد کند و نیازمند پایش منظم بیمار است.
رادیوتراپی سرطان دهانه رحم در تهران چگونه انجام می شود؟
رادیوتراپی سرطان دهانه رحم با یک جلسه ساده تابش شروع نمی شود و پیش از درمان، مرحله برنامه ریزی دقیقی برای مشخص کردن محل تومور و اندام های سالم اطراف انجام می شود. پزشک از تصاویر سی تی اسکن و در برخی موارد MRI یا سایر بررسی ها برای طراحی میدان تابش استفاده می کند. دوز پرتو، تعداد جلسات و تکنیک مورد استفاده به صورت اختصاصی برای هر بیمار تعیین می شود. در ادامه به مراحل اصلی پرتودرمانی سرطان سرویکس اشاره می شود.
مراحل رادیوتراپی سرطان دهانه رحم
فرایند درمان از ارزیابی اولیه و شبیه سازی آغاز می شود و تا جلسات پرتودرمانی و پیگیری پس از درمان ادامه پیدا می کند. ترتیب دقیق این مراحل ممکن است بر اساس مرحله بیماری و برنامه درمانی هر بیمار متفاوت باشد.
| مرحله | توضیحات |
| ویزیت و ارزیابی اولیه | متخصص رادیوتراپی مدارک پزشکی، نتیجه پاتولوژی، تصویربرداری ها و مرحله بیماری را بررسی کرده و مناسب بودن پرتودرمانی را ارزیابی می کند. |
| شبیه سازی درمان | بیمار در وضعیت مشخص قرار می گیرد و معمولاً سی تی اسکن برنامه ریزی انجام می شود تا محدوده دقیق درمان و اندام های حساس مشخص شوند. |
| طراحی برنامه پرتودرمانی | تیم درمان با استفاده از نرم افزارهای تخصصی، زاویه تابش، میزان دوز و نحوه توزیع پرتو را برای بیمار طراحی می کند. |
| شروع پرتودرمانی خارجی | بیمار طبق برنامه مشخص در جلسات درمان حاضر می شود و پرتو از زوایای تعیین شده به ناحیه هدف تابانده می شود. |
| شیمی درمانی همزمان | در بیماران واجد شرایط، شیمی درمانی در روزهای مشخص همزمان با پرتودرمانی انجام می شود تا اثر درمان تقویت شود. |
| انجام براکی تراپی | منبع پرتو برای مدت کنترل شده در نزدیکی تومور قرار می گیرد تا دوز بیشتری به ناحیه سرطان رسانده شود. |
| کنترل عوارض درمان | پزشک در طول درمان وضعیت پوست، دستگاه گوارش، مثانه، شمارش سلول های خونی و سایر عوارض احتمالی را ارزیابی می کند. |
| پیگیری پس از درمان | پس از پایان پرتودرمانی، معاینات و بررسی های دوره ای برای ارزیابی پاسخ به درمان و تشخیص عوارض یا عود احتمالی برنامه ریزی می شوند. |
بیشتر بخوانید: رادیوتراپی سرطان رکتوم در تهران
تعداد جلسات رادیوتراپی سرطان دهانه رحم
تعداد جلسات رادیوتراپی سرطان دهانه رحم در تهران برای همه بیماران یکسان نیست و بر اساس مرحله بیماری، نوع پرتودرمانی، دوز مورد نیاز و برنامه درمانی متخصص تعیین می شود. پرتودرمانی خارجی معمولاً طی چند هفته و در جلسات متعدد انجام می شود و در بسیاری از برنامه ها، بیمار پنج روز در هفته برای درمان مراجعه می کند.
رادیوتراپی نیز ممکن است در چند جلسه جداگانه انجام شود و تعداد دقیق جلسات به تکنیک مورد استفاده بستگی دارد. در صورت انجام شیمی پرتودرمانی همزمان، برنامه دارویی نیز در کنار جلسات پرتودرمانی تنظیم خواهد شد. تکمیل درمان در بازه زمانی توصیه شده اهمیت دارد؛ بنابراین بیمار نباید جلسات درمان را بدون هماهنگی با پزشک به تعویق بیندازد.
آمادگی قبل از رادیوتراپی سرطان دهانه رحم
آمادگی مناسب قبل از شروع پرتودرمانی به برنامه ریزی دقیق تر و کنترل بهتر عوارض کمک می کند. نوع اقدامات لازم به روش درمان، وضعیت عمومی بیمار و دستورالعمل مرکز رادیوتراپی بستگی دارد. ممکن است برای بعضی جلسات لازم باشد مثانه در وضعیت مشخصی قرار داشته باشد یا توصیه های غذایی خاصی رعایت شود. اقدامات مهم قبل از شروع درمان به شرح زیر است:
- داروهای مصرفی خود را بدون هماهنگی متخصص قطع یا جایگزین نکنید.
- فهرست کامل داروها، مکمل ها و داروهای گیاهی مصرفی خود را به پزشک اعلام کنید.
- در صورت احتمال بارداری، حتماً پیش از شروع درمان موضوع را با پزشک مطرح کنید.
- توصیه های مربوط به رژیم غذایی و کاهش نفخ روده را در صورت تجویز پزشک رعایت کنید.
- دستور مرکز درباره پر یا خالی بودن مثانه هنگام برنامه ریزی و جلسات درمان را دقیق رعایت کنید.
- درباره بیماری های زمینه ای و سابقه جراحی یا پرتودرمانی قبلی در ناحیه لگن به پزشک اطلاع دهید.
- برنامه جلسات درمانی خود را منظم دنبال کنید و هرگونه تاخیر یا عدم امکان حضور را با مرکز درمانی هماهنگ کنید.
- تمام مدارک پزشکی، تصاویر MRI و CT، گزارش پاتولوژی و آزمایش های قبلی خود را در اختیار متخصص قرار دهید.
- در صورت بروز تب، عفونت، خونریزی شدید یا تغییر قابل توجه در وضعیت عمومی، پیش از جلسه درمان به تیم پزشکی اطلاع دهید.
- از مصرف خودسرانه مکمل های آنتی اکسیدانی با دوز بالا در طول پرتودرمانی خودداری کنید و درباره آن ها با پزشک مشورت نمایید.
هزینه رادیوتراپی سرطان دهانه رحم در تهران
هزینه رادیوتراپی سرطان دهانه رحم در تهران مبلغ ثابتی برای همه بیماران نیست و تحت تأثیر نوع درمان و تعداد جلسات قرار دارد. تکنیک پرتودرمانی خارجی، نیاز به IMRT یا سایر روش های پیشرفته، تعداد جلسات و استفاده همزمان از شیمی درمانی از مهمترین عوامل مؤثر بر هزینه هستند. نوع مرکز درمانی، تجهیزات مورد استفاده، آزمایش ها و تصویربرداری های مورد نیاز نیز مبلغ نهایی را تغییر می دهند.
علاوه بر این، میزان پوشش بیمه پایه و بیمه تکمیلی در مراکز مختلف متفاوت است. ممکن است هزینه براکی تراپی، داروها، آزمایش ها و ویزیت های دوره ای به صورت جداگانه محاسبه شود. برای اطلاع از مبلغ دقیق، بهتر است پس از مشخص شدن طرح درمان، هزینه خدمات و میزان تعهد بیمه مستقیماً از مرکز رادیوتراپی استعلام شود.
بهترین متخصص رادیوتراپی سرطان دهانه رحم در تهران
انتخاب پزشک مناسب یکی از بخش های مهم برنامه درمان سرطان دهانه رحم است و بهتر است بر اساس تخصص، تجربه در درمان سرطان های زنان و دسترسی به تجهیزات استاندارد پرتودرمانی انجام شود. بهترین متخصص رادیوتراپی سرطان دهانه رحم باید بتواند مرحله بیماری را به درستی ارزیابی کرده و بر اساس شرایط بیمار، ترکیب مناسبی از پرتودرمانی خارجی، براکی تراپی و در صورت نیاز شیمی درمانی را برنامه ریزی کند.
دکتر خالدی به عنوان متخصص انکولوژی و رادیوتراپی در زمینه ارزیابی و برنامه ریزی درمان بیماران مبتلا به سرطان و نیازمند پرتودرمانی مورد توجه قرار می گیرد. در انتخاب پزشک، تجربه مرتبط با سرطان های لگنی، دقت در طراحی درمان و پیگیری عوارض نیز اهمیت دارد. همچنین هنگام انتخاب بهترین مرکز رادیوتراپی تهران باید علاوه بر نام مرکز، به تجهیزات پرتودرمانی، امکان انجام براکی تراپی، حضور تیم رادیوانکولوژی و کیفیت پیگیری بیمار توجه شود.
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، رادیوتراپی سرطان دهانه رحم یکی از روشهای مهم درمان سرطان است و بسته به مرحله بیماری به تنهایی یا همراه با شیمی درمانی و براکی تراپی انجام می شود. نوع پرتودرمانی، تعداد جلسات و دوز مناسب باید بر اساس شرایط اختصاصی بیمار توسط متخصص رادیوتراپی تعیین شود. رعایت آمادگی های قبل از درمان و حضور منظم در جلسات می تواند در اجرای صحیح برنامه درمان اهمیت داشته باشد. هزینه نیز بر اساس تکنیک مورد استفاده، تعداد جلسات، براکی تراپی و پوشش بیمه متفاوت خواهد بود. انتخاب متخصص و مرکز مجهز رادیوتراپی همراه با پیگیری منظم، از بخش های اساسی مدیریت درمان سرطان دهانه رحم محسوب می شود.
