درمان سرطان رحم با توجه به نوع تومور، مرحله بیماری، میزان گسترش سرطان و شرایط عمومی بیمار انتخاب می شود و برای همه افراد یک روش ثابت وجود ندارد. در بسیاری از موارد، به ویژه زمانی که بیماری در مراحل اولیه تشخیص داده شود، جراحی نقش اصلی را در روند درمان دارد و ممکن است با روش های تکمیلی همراه شود. اما آیا همیشه برای کنترل سرطان رحم به جراحی نیاز است؟ در برخی بیماران، پرتودرمانی، شیمی درمانی، هورمون درمانی یا درمان های جدیدتر مانند ایمونوتراپی و درمان هدفمند نیز بخشی از برنامه درمان می باشند. در ادامه مهمترین روش های درمان سرطان رحم و کاربرد هر یک را بررسی می کنیم.
روش های درمان سرطان رحم
انتخاب درمان مناسب برای سرطان رحم به عواملی مانند مرحله بیماری، نوع سرطان، درجه تومور، سن و وضعیت سلامت بیمار بستگی دارد. در مراحل اولیه معمولاً جراحی پایه اصلی درمان است، اما در موارد پرخطر یا پیشرفته ممکن است پرتودرمانی یا درمان های دارویی نیز به برنامه اضافه شوند. در بعضی بیماران نیز ویژگی های مولکولی تومور بر انتخاب داروهای هدفمند یا ایمونوتراپی تأثیر می گذارد. حال در ادامه به موثرترین روشهای درمان سرطان رحم اشاره می نماییم:
جراحی سرطان رحم
جراحی یکی از اصلی ترین روش های درمان سرطان رحم در مراحل اولیه است و در بسیاری از بیماران با هدف برداشتن کامل تومور انجام می شود. رایج ترین روش، هیسترکتومی یا برداشتن رحم است که ممکن است همراه با خارج کردن لوله های رحمی و تخمدان ها انجام شود. بسته به مرحله و نوع تومور، پزشک ممکن است غدد لنفاوی لگنی یا اطراف آئورت را نیز بررسی یا خارج کند. نتیجه بررسی بافت های خارج شده به تعیین مرحله دقیق بیماری و نیاز به درمان های تکمیلی کمک می کند.
پرتودرمانی
پرتودرمانی با استفاده از پرتوهای پرانرژی، سلول های سرطانی را هدف قرار می دهد و می تواند قبل یا بعد از جراحی یا در برخی بیماران به عنوان روش اصلی درمان مورد استفاده قرار گیرد. پرتودرمانی سرطان رحم بیشتر در شرایطی مطرح می شود که احتمال بازگشت بیماری بالا باشد، سرطان به بافت های اطراف گسترش یافته باشد یا انجام جراحی برای بیمار مناسب نباشد. تابش ممکن است به صورت خارجی و با دستگاه رادیوتراپی انجام شود. برنامه درمان بر اساس محل بیماری، مرحله سرطان و میزان حساسیت اندام های مجاور طراحی می شود.
شیمی درمانی
شیمی درمانی بیشتر در سرطان های پیشرفته، عودکننده یا مواردی که بیماری به اندام های دیگر گسترش یافته است کاربرد دارد. داروهای شیمی درمانی از طریق جریان خون در بدن پخش می شوند و می توانند سلول های سرطانی را در نقاط مختلف هدف قرار دهند. در برخی بیماران، شیمی درمانی سرطان رحم پس از جراحی برای کاهش احتمال عود یا همراه با پرتودرمانی انجام می شود. انتخاب نوع دارو و تعداد دوره های درمان به نوع بافت شناسی سرطان، مرحله بیماری و پاسخ بدن بیمار بستگی دارد.
هورمون درمانی
برخی سرطان های رحم دارای گیرنده های هورمونی هستند و رشد آن ها می تواند تحت تأثیر استروژن یا پروژسترون قرار گیرد. در این شرایط، هورمون درمانی با هدف کاهش تاثیر هورمون ها بر رشد سلول های سرطانی انجام می شود. این روش بیشتر در بعضی سرطان های پیشرفته یا عودکننده با رشد آهسته و گیرنده هورمونی مثبت مورد استفاده قرار می گیرد. در گروه محدودی از بیماران جوان با سرطان بسیار اولیه نیز ممکن است با هدف حفظ باروری و تحت نظارت دقیق متخصص از درمان هورمونی استفاده شود.
براکی تراپی
براکی تراپی نوعی پرتودرمانی داخلی است که در آن منبع پرتوزا در داخل یا نزدیک ناحیه هدف قرار داده می شود. در سرطان آندومتر، این روش اغلب برای رساندن دوز متمرکز اشعه به بخش بالایی واژن پس از جراحی مورد استفاده قرار می گیرد تا احتمال عود موضعی کاهش پیدا کند. یکی از مزایای براکی تراپی سرطان رحم این است که میزان بیشتری از اشعه به ناحیه هدف می رسد و بافت های سالم دورتر کمتر در معرض تابش قرار می گیرند. تعداد جلسات و مقدار دوز براساس شرایط بیمار و خطر عود تعیین می شود.
درمان هدفمند
درمان هدفمند بر مولکول ها یا مسیرهای مشخصی تمرکز دارد که در رشد و بقای سلول های سرطانی نقش دارند. پیش از انتخاب این روش ممکن است نمونه تومور از نظر برخی ویژگی های مولکولی و ژنتیکی بررسی شود تا مشخص شود آیا بیمار می تواند از داروهای هدفمند سود ببرد یا خیر. این درمان ها بیشتر در بیماری های پیشرفته یا عودکننده و گاهی همراه با سایر روش های دارویی استفاده می شوند. نوع داروی مناسب به ویژگی های سرطان هر بیمار بستگی دارد و برای تمام تومورهای رحم یکسان نیست.
ایمونوتراپی
ایمونوتراپی با فعال تر کردن سیستم ایمنی بدن یا برداشتن موانعی که سلول های سرطانی برای فرار از پاسخ ایمنی ایجاد کرده اند، به مقابله با سرطان کمک می کند. در سال های اخیر، ایمونوتراپی سرطان رحم به ویژه در بعضی موارد پیشرفته یا عودکننده جایگاه مهم تری پیدا کرده است. بررسی ویژگی هایی مانند نقص سیستم ترمیم عدم تطابق DNA یا ناپایداری میکروستلایت می تواند در انتخاب برخی داروهای ایمونوتراپی نقش داشته باشد. این روش ممکن است به تنهایی یا همراه با شیمی درمانی و دیگر داروها مورد استفاده قرار گیرد.
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، درمان سرطان رحم باید متناسب با مرحله بیماری، نوع تومور، ویژگی های مولکولی و شرایط جسمی هر بیمار انتخاب شود. جراحی در بسیاری از سرطان های اولیه نقش اصلی را دارد، در حالی که پرتودرمانی و براکی تراپی می توانند برای کاهش احتمال عود یا کنترل موضعی بیماری استفاده شوند. شیمی درمانی بیشتر در موارد پرخطر، پیشرفته یا متاستاتیک کاربرد دارد و هورمون درمانی برای گروه مشخصی از تومورهای حساس به هورمون مناسب است. درمان هدفمند و ایمونوتراپی نیز امکان انتخاب درمان بر اساس ویژگی های اختصاصی تومور را فراهم کرده اند. انتخاب برنامه درمانی نهایی باید پس از بررسی کامل پرونده توسط متخصص انکولوژی انجام شود.
