درمان سرطان روده با توجه به محل تومور، مرحله بیماری، میزان گسترش سرطان و ویژگی های مولکولی سلول های سرطانی انتخاب می شود. در بسیاری از موارد اولیه، جراحی نقش اصلی را در کنترل بیماری دارد و ممکن است درمان های دیگری مانند شیمی درمانی نیز به آن اضافه شوند. اما آیا همه بیماران مبتلا به سرطان روده به یک روش درمان می شوند؟ خیر؛ تفاوت میان سرطان کولون و رکتوم، وضعیت غدد لنفاوی و وجود یا نبود متاستاز می تواند برنامه درمان را تغییر دهد. در ادامه مهمترین روش های درمان سرطان روده و کاربرد هر یک را بررسی می کنیم.
روشهای درمان سرطان روده
سرطان روده در مراحل مختلف رفتار و میزان گسترش متفاوتی دارد، به همین دلیل انتخاب روش درمان برای همه بیماران یکسان نیست. پزشک پیش از شروع درمان، محل تومور، مرحله بیماری، درگیری غدد لنفاوی و احتمال گسترش به سایر اندام ها را بررسی می کند. در مراحل اولیه معمولاً امکان برداشت توده با جراحی بیشتر است، اما در بیماری پیشرفته ممکن است درمان های دارویی نیز نقش مهم تری داشته باشند. ویژگی های مولکولی تومور نیز در انتخاب برخی روش های جدید درمانی موثر می باشند. در ادامه به مهمترین روش های درمان این بیماری اشاره می نماییم:
جراحی سرطان روده
جراحی یکی از مهمترین روش های درمان سرطان روده در بیماری موضعی و قابل برداشت است. طی عمل، بخش درگیر روده به همراه حاشیه ای از بافت سالم و معمولاً غدد لنفاوی اطراف برداشته می شود و دو انتهای سالم روده در صورت امکان دوباره به یکدیگر متصل می شوند. در بعضی بیماران مبتلا به سرطان رکتوم ممکن است ایجاد کولوستومی موقت یا دائمی ضروری باشد. نوع جراحی و امکان برداشت کامل تومور به محل ضایعه، مرحله بیماری و میزان گسترش آن بستگی دارد.
شیمی درمانی سرطان روده
شیمی درمانی با استفاده از داروهایی انجام می شود که رشد و تقسیم سلول های سرطانی را مختل می کنند و قبل یا بعد از جراحی یا در بیماری متاستاتیک مورد استفاده قرار می گیرد. پس از جراحی، شیمی درمانی در بعضی مراحل برای کاهش احتمال عود بیماری توصیه می شود. در سرطان پیشرفته نیز هدف کنترل رشد تومور، کاهش اندازه ضایعات و افزایش مدت کنترل بیماری می باشد. نوع دارو، تعداد دوره ها و مدت درمان سرطان روده بر اساس مرحله بیماری و پاسخ بیمار تعیین می شود.
پرتودرمانی سرطان روده
پرتودرمانی بیشتر در درمان سرطان رکتوم کاربرد دارد و در سرطان کولون به صورت روتین استفاده نمی شود. در بعضی بیماران مبتلا به سرطان رکتوم، پرتودرمانی قبل از جراحی همراه با شیمی درمانی انجام می شود تا اندازه تومور کاهش پیدا کند و احتمال کنترل موضعی بیماری افزایش یابد. در شرایط خاص، پرتودرمانی پس از عمل یا برای کاهش علائم بیماری پیشرفته نیز کاربرد دارد. برنامه تابش بر اساس محل تومور و نزدیکی آن به اندام های حساس لگن طراحی می شود.
درمان هدفمند سرطان روده
درمان هدفمند بر مولکول ها یا مسیرهای مشخصی تمرکز دارد که سلول های سرطانی برای رشد و گسترش از آنها استفاده می کنند. این روش بیشتر در درمان سرطان روده پیشرفته یا متاستاتیک به کار می رود و انتخاب دارو به ویژگی های مولکولی تومور بستگی دارد. بررسی ژن هایی مانند RAS و BRAF و برخی نشانگرهای دیگر می تواند در تعیین مناسب بودن بعضی داروها نقش داشته باشد. درمان هدفمند معمولاً به تنهایی یا همراه شیمی درمانی استفاده می شود و برای تمام بیماران مناسب نیست.
ایمونوتراپی سرطان روده
ایمونوتراپی با تقویت توانایی سیستم ایمنی برای شناسایی و مقابله با سلول های سرطانی عمل می کند. این روش به ویژه برای برخی تومورهای کولورکتال که دارای نقص در سیستم ترمیم عدم تطابق DNA یا ناپایداری میکروستلایت بالا هستند، کاربرد مهمی پیدا کرده است. به همین دلیل پیش از تجویز، ممکن است آزمایش های مولکولی روی بافت تومور انجام شوند. در بیماران واجد شرایط، ایمونوتراپی در کنترل بیماری پیشرفته یا متاستاتیک نقش قابل توجهی دارد.
درمان ترکیبی سرطان روده
در بسیاری از بیماران، بهترین نتیجه با استفاده از ترکیبی از روش های درمانی به دست می آید و درمان تنها به یک روش محدود نمی شود. برای مثال ممکن است بیمار ابتدا شیمی درمانی یا شیمی پرتودرمانی دریافت کند و سپس تحت جراحی قرار گیرد، یا پس از جراحی شیمی درمانی تکمیلی انجام شود. در بیماری متاستاتیک نیز ترکیب شیمی درمانی با داروهای هدفمند یا ایمونوتراپی در بیماران مناسب قابل استفاده است. ترتیب و نوع درمان ترکیبی باید بر اساس مرحله بیماری، محل تومور و ویژگی های اختصاصی سرطان هر فرد تعیین شود.
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، درمان سرطان روده به مرحله بیماری، محل تومور، وضعیت غدد لنفاوی و ویژگی های مولکولی سلول های سرطانی بستگی دارد. جراحی در بسیاری از موارد اولیه بخش اصلی درمان است و شیمی درمانی قبل یا بعد از عمل یا در مراحل پیشرفته استفاده می شود. پرتودرمانی بیشتر در سرطان رکتوم کاربرد دارد و در سرطان کولون استفاده محدودتری دارد. درمان هدفمند و ایمونوتراپی نیز برای گروه مشخصی از بیماران، به ویژه در بیماری پیشرفته، انتخاب می شوند. در بسیاری از موارد ترکیب چند روش می تواند برای کنترل بهتر بیماری مورد استفاده قرار گیرد.
