علائم اولیه سرطان خون چیست؟ | نشانه‌هایی که نباید نادیده گرفت

علائم اولیه سرطان خون موضوعی است که آگاهی درباره آن می‌تواند در تشخیص سریع، پیشگیری و افزایش شانس درمان نقش حیاتی داشته باشد. سرطان خون یا لوسمی نوعی بیماری بدخیم است که در سلول‌های خون ساز مغز استخوان ایجاد می‌شود و باعث تولید بیش از حد یا غیرطبیعی سلول های سفید می‌گردد. این سلول‌های سرطانی به تدریج جایگزین سلول های سالم می‌شوند و عملکرد طبیعی بدن را مختل می‌کنند.
یکی از بزرگ ترین چالش‌ها این است که علائم اولیه سرطان خون اغلب خاموش و شبیه به بیماری‌های شایع مثل آنفولانزا یا کم خونی هستند، به همین دلیل ممکن است فرد برای مدت‌ها متوجه مشکل اصلی نشود. در ادامه، با نشانه های اصلی و اینکه این بیماری چه تغییراتی در بدن ایجاد می‌کند آشنا می‌شویم.

علائم اولیه سرطان خون

سرطان خون می‌تواند علائم مختلفی داشته باشد که شدت و نوع آن‌ها به گونه بیماری (حاد یا مزمن) و وضعیت فرد بستگی دارد. مهم ترین علائم اولیه عبارت هستند از:

۱. خستگی مداوم و شدید

یکی از شایعترین علائم اولیه سرطان خون خستگی بیش از حد است. این خستگی به دلیل کمخونی ناشی از کاهش گلبول های قرمز سالم رخ می‌دهد. بیماران حتی پس از استراحت یا خواب کافی همچنان احساس ضعف و بی حالی دارند. این حالت می‌تواند بر فعالیت‌های روزمره، تمرکز و کیفیت زندگی فرد تاثیر منفی بگذارد.

۲. تب طولانی یا مکرر

بروز تب بدون دلیل مشخص یکی دیگر از نشانه‌های اولیه است. سیستم ایمنی بدن در اثر حضور سلول‌های سرطانی ضعیف می‌شود و بدن برای مقابله با عفونت‌های خفیف هم واکنش شدید نشان می‌دهد. در مواردی، تب ممکن است به صورت مداوم یا دوره ای ادامه پیدا کند.

۳. عفونت‌های مکرر یا مقاوم

افراد مبتلا به سرطان خون دچار عفونت‌های پی درپی می‌شوند. علت این موضوع وجود گلبول‌های سفید نابالغ و غیرطبیعی است که توانایی مقابله با میکروب ها را ندارند. عفونت‌های تنفسی، عفونت‌های دهان و پوست از جمله موارد رایج در این بیماران هستند.

۴. کبودی یا خون ریزی آسان

کاهش پلاکت‌ها در خون باعث می‌شود که بیماران به راحتی دچار خونریزی‌های غیرعادی شوند. نشانه‌های آن شامل:

• خون دماغ شدن مکرر
• خونریزی لثه‌ها
• کبودی‌های بی دلیل روی پوست
• لکه‌های قرمز ریز به نام پتشیا (petechiae)

این علائم می‌توانند هشدار جدی باشند و نیاز به بررسی فوری دارند.

بیشتر بدانید: رادیوتراپی سه‌ بعدی (3D-CRT) چیست؟

۵. کاهش وزن ناگهانی

کاهش وزن بدون رژیم غذایی یا ورزش خاص یکی دیگر از علائم اولیه سرطان خون است. سلول‌های سرطانی انرژی زیادی مصرف می‌کنند و بدن در حالت بیماری دچار اختلال متابولیسم می‌شود. بی اشتهایی نیز می‌تواند دلیل دیگری برای کاهش وزن بیماران باشد.

۶. تعریق شبانه

عرق کردن شدید بخصوص هنگام خواب یکی دیگر از نشانه‌های شایع لوسمی است. بیمار ممکن است نیمه شب با لباس یا ملحفه خیس از خواب بیدار شود. این علامت عمدتا با تب و کاهش وزن همراه است.

۷. تورم غدد لنفاوی یا بزرگی طحال و کبد

در بسیاری از بیماران، غدد لنفاوی زیر بغل، گردن یا کشاله ران بدون درد متورم می‌شوند. همچنین، بزرگ شدن طحال یا کبد باعث احساس سنگینی یا درد در قسمت شکم می‌گردد. این نشانه‌ها هشداری بر اثبات تکثیر سلول های غیرطبیعی در اندام‌های لنفاوی است.

۸. درد استخوان یا مفاصل

سرطان خون در مغز استخوان ایجاد می‌شود، بنابراین می‌تواند باعث درد در استخوان‌ها یا مفاصل شود. بیماران اصولا از دردهای مبهم یا فشار در پاها، بازوها و ستون فقرات شکایت دارند.

۹. علائم پوستی (پتشیا و لکه‌های تیره و روشن غیر عادی)

پتشیا یا لکه‌های قرمز کوچک روی پوست در اثر خونریزی‌های ریز زیر جلدی ایجاد می‌شوند. این علائم هنگام فشار دادن محو نمی‌شوند و باید جدی گرفته شوند. در برخی بیماران نیز ضایعات یا لکه‌های غیر عادی پوستی دیده می‌شود.

سرطان خون باعث چه مشکلاتی در بدن می‌شود؟

وقتی سلول‌های غیرطبیعی خون جایگزین سلول‌های سالم می‌شوند، بدن با مشکلات مختلفی رو به رو خواهد شد. مهمترین اثرات این بیماری عبارتند از:

1. اختلال در سیستم ایمنی: سلول‌های سفید نابالغ توانایی مقابله با میکروب‌ها را ندارند، بنابراین بدن به راحتی دچار عفونت می‌شود.
2. کم خونی: کاهش گلبول های قرمز منجر به ضعف، رنگ پریدگی، تنگی نفس و خستگی شدید می‌گردد.
3. اختلال در انعقاد خون: کاهش پلاکت ها باعث خونریزی های طولانی و کبودی‌های سریع می‌شود.
4. آسیب به اندام‌ها: تجمع سلول‌های سرطانی در کبد، طحال یا غدد لنفاوی باعث بزرگ شدن این اندام ها و اختلال در عملکرد آن‌ها می‌شود.
5. کاهش کیفیت زندگی: دردهای استخوانی، بی خوابی ناشی از تب و تعریق شبانه و کاهش وزن می‌تواند زندگی روزمره فرد را به شدت تحت تاثیر قرار دهد.

بیشتر بدانید: رادیوسرجری استریوتاکتیک (SRS) چیست؟

چرا شناخت علائم اولیه سرطان خون اهمیت دارد؟

بزرگترین مشکل سرطان خون این است که در مراحل اولیه علائم آن شبیه بیماری‌های شایعی مثل سرماخوردگی یا کم خونی است و به همین دلیل به آن علائم خاموش می‌گویند. بنابراین ممکن است فرد تا مدت ها متوجه نشود که دچار یک بیماری جدی شده است.
تشخیص زودهنگام می‌تواند:

• روند درمان را آسانتر کند،
• احتمال کنترل بیماری را افزایش دهد،
• و از بروز عوارض شدید جلوگیری نماید.

به همین دلیل اگر فردی دچار علائم طولانی مدت و غیرقابل توضیح شد، مراجعه به پزشک و انجام آزمایش خون (CBC) ضروری است.

مراجعه به پزشک بعد از مشاهده علائم اولیه سرطان خون

اگر علائمی مانند خستگی مداوم، تب‌های بدون دلیل، خونریزی های غیر عادی یا کاهش وزن سریع در فردی دیده شود، نباید به سادگی از کنار آن گذشت. این نشانه‌ها ممکن است ناشی از مشکلات دیگری باشند اما بررسی پزشک درمانگر سرطان مانند دکتر سمیرا خالدی فوق تخصص رادیوتراپی و انکولوژی و آزمایش خون می‌تواند علت اصلی را مشخص کند.

خلاصه مطالب

علائم اولیه سرطان خون شامل خستگی غیر عادی، تب مکرر، عفونت‌های مداوم، کبودی یا خونریزی آسان، کاهش وزن ناگهانی، تعریق شبانه، تورم غدد لنفاوی، درد استخوان و علائم پوستی است. این بیماری باعث اختلال در سیستم ایمنی، کم خونی، مشکلات انعقاد خون و آسیب به اندام‌ها می‌شود.
آگاهی از این نشانه‌ها و مراجعه به موقع به پزشک می‌تواند در تشخیص زودهنگام و بهبود نتیجه درمان نقشی کلیدی داشته باشد.