سرطان ریه و روش های درمان آن

سرطان ریه یکی از شایع ترین و مرگبارترین انواع سرطان در سراسر جهان است. این بیماری زمانی بروز می‌کند که سلول های غیر طبیعی در بافت ریه شروع به رشد کنترل نشده می‌کنند. سرطان ریه به دلیل شیوع بالا و نرخ بالای مرگ و میر آن، یکی از مهم ترین معضلات سلامت عمومی به شمار می‌آید. در این مقاله به بررسی علل بروز سرطان ریه، عوامل خطر، علائم، روش های تشخیص و درمان های موجود می‌پردازیم.

بیماری سرطان ریه چیست؟

سرطان ریه در اصل به رشد غیرقابل کنترل سلول ها در بافت ریه گفته می‌شود. این رشد می‌تواند باعث از کار افتادن عملکرد طبیعی ریه ها شده و در صورت گسترش به سایر اندام ها (متاستاز)، خطرناک تر شود. سرطان ریه اصولا به دو نوع اصلی تقسیم می‌شود:

1. سرطان سلول کوچک ریه (SCLC): نسبتا نادرتر است و به سرعت رشد می‌کند.
2. سرطان سلول بزرگ ریه (NSCLC): شایع تر است و حدود 85% موارد را شامل می‌شود.

خطرات سرطان ریه

عوامل متعددی در بروز سرطان ریه نقش دارند، اما مهم ترین آن ها عبارتند از:

1. استعمال دخانیات:

اصلی ترین عامل خطر برای سرطان ریه است. حدود 80 تا 90 درصد موارد سرطان ریه به استعمال دخانیات مربوط می‌شود. هرچه مدت و مقدار مصرف سیگار بیشتر باشد، خطر بالاتر است.

2. مواجهه با دود دست دوم:

قرار گرفتن در معرض دود سیگار دیگران نیز خطر ابتلا را افزایش می‌دهد.

3. آلودگی هوا:

ذرات معلق موجود در هوا می‌توانند در درازمدت ریه ها را آسیب پذیر کرده و زمینه ساز سرطان شوند.

4. قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی:

مانند آزبست، رادون، آرسنیک، کروم و نیکل که اغلب در محیط‌های صنعتی یافت می‌شوند.

5. عوامل ژنتیکی:

سابقه خانوادگی سرطان ریه می‌تواند احتمال ابتلا را بیشتر کند.

بیشتر بدانید: درمان سرطان سینه گرید ۳ با استفاده از شیمی درمانی و پرتودرمانی

علائم سرطان ریه

سرطان ریه در مراحل اولیه ممکن است بدون علامت باشد، اما با پیشرفت بیماری، علائم زیر ممکن است ظاهر شوند:

• سرفه مداوم یا شدید شدن سرفه
• خلط خونی یا تیره رنگ
• تنگی نفس
• درد قفسه سینه
• کاهش وزن بی دلیل
• خستگی و ضعف عمومی
• خشونت صدا (تغییر صدا)
• عفونت های مکرر ریه مانند ذات الریه یا برونشیت

روش های تشخیص سرطان ریه

تشخیص زودهنگام سرطان ریه می‌تواند نقش مهمی در بهبود پیش آگهی بیمار داشته باشد. روش های رایج برای تشخیص عبارتند از:

1. تصویربرداری:

• اشعه ایکس قفسه سینه: اولین مرحله تصویربرداری.
• سی تی اسکن (CT Scan): برای بررسی دقیق تومور و گسترش آن.
• MRI و PET Scan: در موارد پیشرفته برای ارزیابی متاستاز.

2. برونکوسکوپی:

بررسی مستقیم درون نایژه ها با استفاده از دوربین و نمونه برداری از بافت مشکوک.

3. بیوپسی (نمونه برداری):

برای بررسی سلول های مشکوک و تعیین نوع سرطان.

4. آزمایش خون:

گرچه تشخیص قطعی نمی‌دهد، ولی به ارزیابی وضعیت عمومی بیمار کمک می‌کند.

بیشتر بدانید: درمان سرطان دهانه رحم با رادیوتراپی

روش های درمان سرطان ریه

درمان سرطان ریه به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله نوع سرطان، مرحله بیماری، وضعیت سلامت کلی بیمار، و ترجیح شخصی بیمار. رایج ترین روش های درمان شامل موارد زیر هستند:

1. جراحی:

اگر تومور در مراحل اولیه باشد و به سایر اندام ها منتشر نشده باشد، برداشتن بخش آسیب دیده ریه یا کل ریه گزینه مناسبی است. انواع جراحی شامل:

• لوبکتومی (برداشتن یک لوب)
• پنومونکتومی (برداشتن کل ریه)
• سگمنتکتومی یا وج رزکشن (برداشتن بخشی از یک لوب)

2. شیمی درمانی (Chemotherapy):

استفاده از داروهایی برای از بین بردن سلول های سرطانی. اصولا در مراحل پیشرفته یا همراه با جراحی و پرتودرمانی استفاده می‌شود.

3. پرتودرمانی (Radiation Therapy):

استفاده از پرتوهای پرانرژی برای نابود کردن سلول های سرطانی. ممکن است به تنهایی یا همراه با سایر روش ها استفاده شود.

4. درمان هدفمند (Targeted Therapy):

در این روش، داروها بر روی مولکول های خاصی که در رشد سلول های سرطانی نقش دارند، اثر می‌گذارند. برای بیماران با جهش های خاص ژنتیکی مثل EGFR یا ALK موثر است.

5. ایمنی درمانی (Immunotherapy):

فعال کردن سیستم ایمنی بدن برای شناسایی و نابود کردن سلول های سرطانی. این روش در برخی از انواع NSCLC بسیار موثر بوده است.

بیشتر بدانید: درمان سرطان پروستات؛ راهنمای کامل برای انتخاب بهترین روش درمانی

راه های پیشگیری از سرطان ریه

گرچه همه عوامل سرطان ریه قابل کنترل نیستند، اما با انجام اقدامات پیشگیرانه می‌توان خطر ابتلا را کاهش داد:

• ترک سیگار و دوری از دود سیگار
• پرهیز از مواجهه با مواد شیمیایی خطرناک
• استفاده از تجهیزات ایمنی در محیط های صنعتی
• کنترل و کاهش آلودگی هوای داخل منزل (مانند تهویه مناسب و کاهش گاز رادون)
• رژیم غذایی سالم و ورزش منظم

کلام پایانی

سرطان ریه از جمله بیماری های جدی و تهدید کننده زندگی است، اما با افزایش آگاهی عمومی، پیشگیری، تشخیص زود هنگام و پیشرفت در روش های درمانی، می‌توان امید به زندگی مبتلایان را افزایش داد. ترک سیگار، اجتناب از عوامل خطر و مراجعه منظم به پزشک متخصص دکتر سمیرا خالدی متخصص رادیوتراپی و انکولوژی(درمانگر انواع سرطان) از پر اهمیت ترین راهکارهای مقابله با این بیماری هستند. تحقیقات در زمینه درمان های نوین همچنان ادامه دارد و امید میرود که در آینده، روش های موثرتری برای کنترل و درمان سرطان ریه معرفی شوند.